بنا فرمود حق تعالى آن را قبله اين امت گردانيد و براى « الف » مكافات آن مىفرمايد كه او را بخير ياد كنيد تا منت از من باشد نه از ابراهيم عليه السلام و هم در تاج آورده است كه از امام ( ابو بكر ) رازى پرسيدند كه حكمت در تخصيص صلات بر ابراهيم عليه السلام و آل وى چيست ؟ فرمود كه چون ابراهيم عليه السلام از بناى كعبه فارغ « 2 » شد ، دعا مى « ب » كرد و آل وى اسماعيل و اسحاق و ساره « ج » كه دختر عم ابراهيم بود و هاجره آمين مىگفتند - ابراهيم عليه السلام مىگفت « هركه از مشايخ امت محمد ( صلى اللّه عليه و سلم ) رو به اين خانه دوگانه ادا كند ، خداوندا ! مرا شفيع او گردان » و اسماعيل ( ع ) مىگفت « هركه از كهول « 3 » اين امت به اين خانه توجه نموده ترا مىپرستد ، مر او را بيامرز » و ديگران آمين مىگفتند و اسحاق ( ع ) جوانان اين امت را درخواست و ساره زنان اين امت را و هاجره كنيزكان اين امت را و ديگران آمين مى

--> ( الف ) غح - براى ندارد ، عر ، مظ - در مكافات ( ب ) عر ، مظ ، ( مى ) ندارد ( ج ) ساره بنت ( لابن ) بن بثويل بن ناحور ( كتاب الحبر مؤلفه ابو جعفر محمد بن حبيب البغدادى طبع حيدرآباد دكن 1361 ه ص 394 ، مروج الذهب مؤلفه ابو الحسن على بن الحسين بن على المسعودى طبع اول بيروت 1385 ه ج 1 ص 57 . ( 2 ) حضرت ابراهيم ( ع ) مجدد كعبه‌اند نه كه مؤسس مثل سليمان ( ع ) كه مجدد مسجد اقصى است و مؤسس آن حضرت آدم ( ع ) است - امام بيهقى در دلائل النّبوه بروايت عبد اللّه بن عمرو بن العاص نقل كرده است كه رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلم فرموده است كه بعد از نزول آدم ( ع ) و حوا بر روى زمين اللّه تبارك و تعالى به آنان حكم فرمود كه بيت اللّه تعمير كنند ، ايشان امتثال نمودند ، بعد از آن مأمور شدند بطواف آن بيت و به ايشان گفته شده كه شما اول الناس يعنى اولين انسانان هستيد و اين خانه " اوّل بيت وضع للنّاس " يعنى اولين خانه‌اى كه براى مردمان قرار داده شده است . بر قدامت مسجد حرام آياتى چند از قرآن مجيد نيز دلالت مىكند ( رجوع كنيد به البقرة : 127 ، الحج : 62 ، ابراهيم : 37 ) از الفاظ " عند بيتك المحرم " ( ابراهيم ) ظاهر مىشود كه مسجد حرام در آن وقت موجود بود و اين دعا ابراهيم ( ع ) وقتى كرده كه اسماعيل ( ع ) در عالم شيرخوارگى بود و ديوارهاى كعبه پدر و پسر آن وقت بالا برده‌اند كه اسماعيل ( ع ) به سن شعور رسيده بود ( احكام القرآن مؤلفه ابن عربى ( رح ) طبع مصر سوره ابراهيم ) حضرت شاه عبد العزيز دهلوى ( رح ) رقمطراز است « اين حقيقت مسلمه است كه شالوده اين خانه » محترم ( بيت اللّه ) ابتدأ در زمانه حضرت آدم ( ع ) نهاده شد ، در زمان طوفان نوح ( ع ) آن را برداشتند ولى نشانات آن بر جا ماند تا آنكه ابراهيم ( ع ) به تعمير آن مأمور شد ، ( مأخوذ از اسلام كا نظام مساجد مؤلفه مولانا مظفر الدّين طبع ندوة المصنفين دهلى 1381 ه ص 18 - 19 ( 3 ) اى الكهول ما بعد الثلاثين و قيل ما بعد الاربعين و الشّاب هو ابن ثلاثين و قال مطرانى من ثلاثين الى اربعين ( حاشيه - سع مظ - متن غح ، عر )